مالیات کانادا برای ارث و فروش ملک در ایران
23 مرداد 1405
اگر ساکن کانادا هستید و ملکی در ایران فروختهاید یا ارثی به شما رسیده، یک خبر خوب دارید که در آمریکا همترازش را ندارید: کانادا اصلاً مالیات بر ارث ندارد. نه فدرال، نه استانی. هیچ استانی در کانادا چنین مالیاتی وضع نکرده است. اما این پایان ماجرا نیست — تعهد گزارشدهی وجود دارد و جریمهاش جدی است.
چرا کانادا مالیات بر ارث ندارد؟
کانادا در سال ۱۹۷۲ مالیات بر ارث را برداشت و بهجایش سازوکار دیگری گذاشت که اسمش «واگذاری فرضی» است (deemed disposition): فرض میشود متوفی لحظهٔ پیش از فوت، همهٔ داراییهایش را به قیمت روز فروخته و مالیات سود سرمایهای آن را ترکه میپردازد.
نکتهٔ کلیدی برای شما: این قاعده به مالیاتدهندگان کانادایی اعمال میشود. پدر یا مادری که در ایران زندگی و فوت کرده، مقیم مالیاتی کانادا نبوده — پس نه واگذاری فرضی در کار است و نه مالیاتی به دولت کانادا. پولی که به شما میرسد، در دست شما هیچ مالیاتی ندارد و در اظهارنامه هم بهعنوان درآمد نوشته نمیشود.
پس مشکل کجاست؟ فرم T1135
اینجاست که بیشتر ایرانیان مقیم کانادا غافلگیر میشوند. اگر مجموع بهای تمامشدهٔ داراییهای خارجی مشخص شما در هر لحظه از سال از ۱۰۰٬۰۰۰ دلار کانادا بگذرد، باید فرم T1135 (اظهارنامهٔ راستیآزمایی درآمد خارجی) را تحویل دهید.
سه سوءتفاهم رایج دربارهٔ این فرم:
«ملک خانوادگی معاف است»
فقط ملکی معاف است که برای استفادهٔ شخصی شما باشد. ملکی که اجاره دادهاید یا برای سرمایهگذاری نگه داشتهاید، مشمول است.
«ملاک ارزش روز است»
ملاک بهای تمامشده است نه ارزش بازار. برای ملک ارثی، بها یعنی ارزش روزی که ارث را دریافت کردید.
«ربطی به سقف ۱۰ هزار دلار دارد»
ندارد. سقف ۱۰٬۰۰۰ دلار مربوط به گزارش بانکها به FINTRAC است و کاملاً موضوع جداگانهای است.
«بهای تمامشده» برای ملک ارثی یعنی چه؟
این دقیقاً همان جایی است که مردم اشتباه میکنند. برای داراییای که هدیه یا ارث گرفتهاید، سازمان مالیاتی کانادا معمولاً ارزش منصفانهٔ بازار در روز دریافت ارث را بهعنوان بهای تمامشده در نظر میگیرد — نه قیمتی که پدرتان دههها پیش خانه را خریده.
یعنی خانهای در تهران که در روز فوت ۱۸۰ هزار دلار کانادا میارزیده، از همان لحظه بهای تمامشدهاش ۱۸۰ هزار دلار است و — اگر برای استفادهٔ شخصی شما نباشد — بلافاصله از آستانهٔ ۱۰۰ هزار دلاری عبور میکند و باید در T1135 اظهار شود.
جریمه
جریمهٔ عدم ارائه یا تأخیر در T1135 از ۲۵ دلار به ازای هر روز تأخیر شروع میشود، با حداقل ۱۰۰ دلار و سقف ۲٬۵۰۰ دلار برای هر سال. در موارد عمدی یا سهلانگاری فاحش، جریمههای بهمراتب سنگینتری اعمال میشود و مهمتر از آن، مهلت قانونی بازرسی آن سال مالیاتی برای همیشه باز میماند.
فروش ملک — اینجا مالیات هست
مثل آمریکا، تا وقتی ملک را نگه دارید مالیاتی نیست. لحظهٔ فروش، سود سرمایهای ساخته میشود.
در کانادا نیمی از سود سرمایهای مشمول مالیات است و با نرخ نهایی مالیات بر درآمد شما محاسبه میشود. و باز هم مثل آمریکا، همهچیز باید به دلار کانادا حساب شود:
- بهای تمامشده را به دلار کانادا تبدیل کنید ارزش ملک در روز دریافت ارث، با نرخ ارز همان روز.
- مبلغ فروش را هم به دلار کانادا تبدیل کنید با نرخ ارز روز فروش، نه نرخ امروز.
- تفاوت، سود سرمایهای شماست و نیمی از آن به درآمد مشمول مالیات آن سال اضافه میشود.
با توجه به کاهش ارزش ریال، این محاسبه اغلب سود اندکی یا حتی زیان نشان میدهد. ولی این را باید محاسبه و مستند کنید، نه اینکه فرض بگیرید.
معافیت اقامتگاه اصلی به ملک ایران نمیرسد
معافیت خانهٔ مسکونی اصلی (principal residence exemption) در کانادا سخاوتمندانه است، ولی فقط برای خانهای که شما و خانوادهتان واقعاً در آن ساکن بودهاید. خانهٔ خالی در تهران یا ویلای شمال معمولاً واجد شرایط نیست. اگر تصور میکنید ملک شما ممکن است شرایط را داشته باشد، این را جدی با حسابدارتان بررسی کنید — تفاوتش قابل توجه است.
سقف ۱۰٬۰۰۰ دلاری FINTRAC چیست و چه نیست؟
این را جدا از همهچیز نگه دارید. FINTRAC نهاد مبارزه با پولشویی کاناداست و بانکها و مؤسسات مالی موظفاند انتقالهای الکترونیکی بینالمللی ۱۰٬۰۰۰ دلار و بالاتر را به آن گزارش کنند.
نکات مهم:
- این محدودیت نیست، گزارش است. هیچ سقفی برای مبلغی که میتوانید به کانادا بیاورید وجود ندارد.
- گزارش را بانک انجام میدهد، نه شما. کاری از شما خواسته نمیشود.
- هیچ ربطی به T1135 ندارد. آن دربارهٔ دارایی است، این دربارهٔ انتقال.
- شکستن مبلغ به چند تراکنش زیر ۱۰ هزار دلار برای فرار از گزارش، خودش تخلف مستقلی است و بهشدت پرچم قرمز میسازد. این کار را نکنید.
جدا از این، هنگام ورود به کانادا اگر بیش از ۱۰٬۰۰۰ دلار کانادا وجه نقد یا ابزار قابل انتقال همراه دارید، باید در گمرک اظهار کنید. اظهار نکردن به توقیف وجه منجر میشود.
مقایسه: کانادا در برابر آمریکا
| کانادا | آمریکا | |
|---|---|---|
| مالیات بر ارث خارجی | ندارد | ندارد |
| فرم گزارش ارث | ندارد | فرم 3520 بالای ۱۰۰ هزار دلار |
| گزارش دارایی خارجی | T1135 بالای ۱۰۰ هزار دلار کانادا | FBAR و فرم 8938 |
| ملک شخصی در گزارش | معاف | معاف |
| پایهٔ قیمت ملک ارثی | ارزش روز دریافت ارث | ارزش روز فوت |
| سهم مشمول از سود فروش | نیمی از سود | کل سود، با نرخ سود سرمایهای |
| محدودیت تحریمی | بسیار سبکتر | مقررات OFAC |
در مجموع، مسیر کانادا از مسیر آمریکا سادهتر است — هم فرم کمتری دارد و هم مانع تحریمی جدیای سر راهش نیست. اما T1135 را دستکم نگیرید؛ همان یک فرم است که بیشترین دردسر را برای ایرانیان مقیم کانادا ساخته.
پول چطور به کانادا میرسد؟
بانکهای ایرانی به شبکهٔ بانکی کانادا وصل نیستند، پس مسیر مستقیمی وجود ندارد. انتقال عملاً دو مرحلهای است: تحویل تومان در ایران و دریافت ارز در یک کشور واسط، و سپس حوالهٔ سوئیفت از آنجا به حساب شما در کانادا.
رسید هر دو مرحله را نگه دارید. بانک کانادایی برای واریزهای بزرگ بینالمللی معمولاً مدرک منشأ وجه میخواهد، و سند فروش ملک بههمراه رسیدهای انتقال، دقیقاً همان چیزی است که میپرسند.
انتقال پول از ایران به کانادا
حوالهٔ ارزی از استانبول به حساب بانکی شما در کانادا، با رسید رسمی و نرخ شفاف. کارمزد و زمانبندی را پیش از شروع کامل میگوییم.