اتفاقات اخیر به وجود آمده در ارزش ارز ایران در بازار آزاد، که موجب نوسانات دلار شده است، تاثیرات زیادی بر عوامل سیاسی و اقتصادی و روانشناختی به وجود آورده است.

این کاهش عمده و غیر منتظره ریال در بازار ارز آزاد، بسیار غافلگیر کننده بوده. و اگر بخواهیم به تجزیه و تحلیل اتفاقات اخیر در زمینه ارز بپردازیم نیاز است به بررسی 6 فاکتور که مسبب اتفاقات اخیر شده است بپردازیم.

تورماولین مورد که می توان به آن اشاره داشت تاثیرات اختلاف تورم بین ایران و کشورهای دیگر، بر نوسانات دلار می باشد. که البته این دولت تا حدود زیادی از تاثیر شدید الوقوع آن جلوگیری کرده است. و با تمام تلاشی که دولت برای حفظ تعادل در نرخ ارز داشته است. اما با وجود تمام این تلاش ها تاثیرات تورمی هم چنان بر روی نرخ ارز خود نمایی می کند. مخصوصا که تاجرانی که محصولات خود را در سطح جهانی صادر می کنند، برای سود بیشتر خواهان پایین آمدن هر چه بیشتر نرخ ارز می باشند. علاوه بر آن عدم شفاف سازی بانک مرکزی در مورد سیاست های خود مخصوصا در مورد تک نرخی کردن نرخ ارز باعث این نوسانات در بازار ارز شده است.

بانک مرکزیدومین دلیلی که باعث ایجاد تلاطم در بازار ارز شده است، ورود کردن بانک مرکزی در بازار ارز است. و در واقع کاملا کنترل بازار ارز را گرفته است و زمانی که امکان ارائه ارز به بازار را نداشته باشد. میزان عرضه پایین می آید و تقاضا افزایش می یابد. به این طریق عرضه و تقاضا دستخوش تغییراتی می شود.

 

بازپرداخت وجوه خارجیسومین مورد عدم توانایی بانک مرکزی برای بازپرداخت وجوه خارجی است. بانک مرکزی علاوه بر مدیریت بر بازار ارز خارجی، معاملات بین بانک های بین المللی و ایرانی را تسویه حساب می کند. که به دلیل عادی شدن روابط بانکی بین ایران و بانک های سطح دوم و سوم همچنان در حال افزایش آن هستیم. و بانک مرکزی توانایی رسیدگی به این حجم رو به رشد معاملات را ندارد. که این موضوع عامل دیگری برای ایجاد نوسانات دلار می باشد. عده دیگری معتقدند که این افزایش قیمت به دلیل عدم همکاری بانک های بین المللی مخصوصا اماراتی با بانک مرکزی ایران می باشد. اما نمیتوان از کاستی های داخلی در ایران چشم پوشی کرد. تا حدی که منجر به ایجاد شایعاتی مبنی بر عدم وجود صندوق سرمایه گذاری شده است. پس با توجه به این موضوع بدیهی است که بانک مرکزی و بقیه بانک های موجود در ایران باید سیستم های خود را ارتقا دهند تا جریان های مالی که پیوسته در حال رشد می باشد راکنترل کنند. تا بتوانند از وقوع چنین جریان هایی جلوگیری کنند.

وضعیت روحی بازارچهارمین فاکتور به وضعیت روحی بازار بر‌می‌گردد. در این موضوع که تغییرات نرخ ارز در ایران از عوامل روانی نشأت می گیرد. و هر گونه حدس و گمانی در این موضوع که ممکن است ارزش ریال پایین بیاید باعث افزایش تقاضا در زمینه ارز خواهد شد. افزایش تنش های سیاسی در داخل کشور و تهدید های دونالد ترامپ مبنی بر ترک برجام باعث بروز نگرانی هایی در زمینه مسائل اقتصادی  می شود.

 

 

سرمایه گذاریپنجمین مورد، سرمایه گذاری از طریق دلار می باشد. برای بسیاری از ایرانیان، دلار نه تنها یک ابزار مالی است، بلکه یک سرمایه گذاری محسوب می شود. همان گونه که در بازار مسکن رکود قابل توجهی به وجود آمده است و عدم اعتماد مردم به بانک ها و موسسات بانکی و تعطیلی بسیاری از آنها به ویژه کاهش نرخ سود سپرده های مالی باعث شده که مردم به خرید سکه و ارز برای سرمایه گذاری روی بیاورند.

 

سیستم ارز دو نرخیو ششمین عامل یا آخرین عامل مبلغ مورد انتظار برای ارز و تفاوت آن با قیمتی که در بازار آزاد وجود دارد. در ایران سیستم ارز دو نرخی است. در دهه های گذشته اختلاف بین این دو نرخ تا بیش از 15 درصد هم بوده است. سالهایی زیادی است بانک مرکزی از برنامه های خود برای تک نرخی کردن ارز می‌گوید. با توجه به اینکه این سیستم زمینه سوء استفاده بسیاری از سودجویان را فراهم می‌کند، آنها مخالف یک نرخ واحد می باشند.

مساله مهمی که الان وجود دارد این است که بانک مرکزی و دولت باید رویکردهایی را در زمینه برگرداندن اعتماد مردم به بازار ارز انجام دهد. دستگیری تعدادی معامله گر ارز خارجی و تعلیق فعالیت های برخی از دفاتر ارز خارجی، نوسانات دلار را تغییر نخواهد داد. تدابیری که در این زمینه باید اندیشید فراهم کردن یک روش سرمایه گذاری جایگزین توسط بانک مرکزی می باشد. و همچنین افزایش شفافیت در معاملات ارزی راه حل دیگری است که میتوان به آن اشاره کرد.

برخی از اقتصاددانان از بانک مرکزی خواستند تا برای ایجاد تعادل اقتصادی ریال را کاهش دهند. که این موضوع باعث افزایش تورم خواهد شد و اقتصاد در معرض آسیب پذیری قرار می گیرد. مخصوصا اگر با تحولات سیاسی و اقتصادی همراه شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *